Güneş Kremi Kullanırken Yapılan En Büyük 7 Hata ve Bunlardan Nasıl Kaçınılır?

Kısa cevap: Güneş kremi kullandığı hâlde yanan, lekelenen ya da erken yaşlanma belirtileri gösteren kişilerin çoğunda sorun üründe değil, kullanımdadır. En büyük 7 hata şunlardır: 1) yetersiz miktar sürmek (yüz ve boyun için yaklaşık yarım çay kaşığı gerekir), 2) gün içinde tazelememek, 3) yalnızca yazın ya da güneşli günlerde kullanmak, 4) kulak, boyun, göz kapağı ve ayak üstü gibi bölgeleri unutmak, 5) yanlış zamanda ve yanlış sırada uygulamak, 6) ürünü yalnızca SPF değerine bakarak seçmek ve 7) güneş kremine güvenip güneşte daha uzun kalmak. Bu hatalar düzeltildiğinde aynı güneş kremi çok daha etkili koruma sağlar.

"Güneş kremi sürdüm ama yine de yandım." "Her gün kullanıyorum ama lekelerim artıyor." Bu cümleleri çok sık duyarız. Güneş kremi, doğru kullanıldığında güneş yanığını, lekeleri ve erken yaşlanmayı önlemede en etkili araçtır. Ancak laboratuvarda ölçülen koruma ile günlük hayatta elde edilen koruma arasında çoğu zaman büyük bir fark vardır ve bu farkın nedeni küçük ama önemli kullanım hatalarıdır. Bu yazıda güneş kremi kullanırken en sık yapılan 7 hatayı, her birinin sonucunu ve nasıl düzeltileceğini anlatıyoruz.

Bir bakışta: 7 hata ve doğruları

Hata 1: Yeterli miktarda sürmemek

Bu, güneş kremiyle ilgili en yaygın ve en önemli hatadır. Güneş kremlerinin SPF değeri, cildin her santimetrekaresine 2 miligram ürün sürülerek ölçülür. Günlük hayatta ise insanlar genellikle bunun yarısından azını, çoğu zaman santimetrekare başına 0,5–1 miligram arasında sürer1. Sürülen miktar azaldıkça sağlanan koruma da etiketteki değerin belirgin şekilde altına düşer; yani SPF 50 yazan bir ürün, az sürüldüğünde çok daha düşük bir koruma sağlayabilir.

Nasıl düzeltilir?

• Yüz ve boyun: Yaklaşık yarım çay kaşığı. Pratik yöntem olarak, işaret ve orta parmağınızın boyu kadar iki çizgi ürün kullanabilirsiniz.

• Tüm vücut (mayo ile): Yaklaşık 30–35 ml, yani dolu bir avuç içi.

• İki katman yöntemi: Miktarı tek seferde sürmekte zorlanıyorsanız, önce yarısını sürüp bir dakika bekleyin, ardından ikinci katı uygulayın. Bu yöntem hem eşit dağılım hem de yeterli miktar sağlar.

• Hafif doku seçin: Ağır ve yapışkan bir ürünü yeterli miktarda sürmek zordur. Cilt tipinize uygun hafif bir doku, doğru miktarı kullanmayı kolaylaştırır.

Yetersiz miktarın etkisini azaltmanın bir yolu da daha yüksek faktörlü ürün seçmektir; bu konuyu SPF 30 mu SPF 50 mi yazımızda ele aldık.

Hata 2: Gün içinde tazelememek

Güneş kremi cilt üzerinde sonsuza kadar kalmaz. Ter, sebum, suya girme, havluyla kurulanma, yüze dokunma ve maskeler gün içinde ürünün önemli bir kısmını uzaklaştırır. Bazı filtreler de güneş ışığı altında zamanla etkinliğini kaybeder.

Nasıl düzeltilir?

• Dışarıda uzun süre kalınan günlerde en geç 2 saatte bir yenileyin.

• Yüzme, yoğun terleme ve havluyla kurulanmadan sonra süreyi beklemeden hemen yenileyin. "Suya dayanıklı" ürünler bile bu kuralın dışında değildir.

• Ofiste, kapalı mekânda geçen günlerde sabah sürülen güneş kremi çoğu zaman yeterlidir; öğle arasında dışarı çıkacaksanız yenilemek iyi bir alışkanlıktır.

• Makyaj üzerine tazeleme: Makyajı bozmadan yenilemek için ince bir katman güneş kremini süngerle tamponlayarak uygulayabilir ya da SPF içeren sprey veya pudra ürünlerini ek koruma olarak kullanabilirsiniz. Ayrıntılar SPF üzerine makyaj yazımızda.

Vücut ve gün içi pratik tazeleme için SPF 50+ güneş spreyi iyi bir seçenektir. Sprey ve kremin avantajlarını sprey mi krem mi yazımızda karşılaştırdık.

Hata 3: Güneş kremini yalnızca yazın ya da güneşli günlerde kullanmak

Pek çok kişi güneş kremini yalnızca plaj ve tatil ürünü olarak görür. Oysa leke ve erken yaşlanmanın başlıca nedeni olan UVA ışınları yıl boyunca, bulutlu havada ve pencere camının arkasında da cilde ulaşır. UVB ışınlarının yoğunluğu mevsime göre değişse de UVA'nın etkisi çok daha istikrarlıdır. Kış aylarında karlı ortamlar ise UV ışınlarını büyük ölçüde yansıtarak maruziyeti artırır.

Nasıl düzeltilir?

• Güneş kremini sabah rutininin sabit son adımı yapın, tıpkı diş fırçalamak gibi.

• Pencere kenarında çalışıyorsanız ya da günün önemli bir kısmını araçta geçiriyorsanız kapalı mekânda da kullanın.

• Kışın cildiniz kuruysa nemlendirici özellikli bir güneş kremi (örneğin nemlendirici SPF 50+) iki ihtiyacı tek adımda karşılar.

UVA ve UVB farkını UVA ve UVB ışınları, gölgede ve kapalı havada neden güneş kremine ihtiyaç duyulduğunu gölgede bile güneş kremi gerekir mi yazımızda anlattık.

Hata 4: Bazı bölgeleri unutmak

Güneş kremi sürülürken en sık atlanan bölgeler, cilt kanserinin de sık görüldüğü alanlardır. Güneş kremi uygulamasını UV kamerayla inceleyen bir çalışmada, katılımcıların özellikle göz kapakları ve iç göz köşesi çevresini büyük oranda atladığı gösterilmiştir2.

Göz çevresinin korunmasını göz çevresi için SPF yazımızda anlattık. Güneş kremi gözleri yakıyorsa nedenlerini ve çözümlerini bu yazımızda ele aldık; göz çevresinde %100 mineral filtreli SPF 50+ daha konforlu bir seçenek olabilir.

Hata 5: Yanlış zamanda ve yanlış sırada uygulamak

Güneş kreminin koruma sağlayabilmesi için cildin üzerinde eşit ve kesintisiz bir film oluşturması gerekir. Kapıdan çıkarken aceleyle sürülen, nemlendiriciyle karıştırılan ya da fondötenle birlikte ovalanan bir ürün bu filmi oluşturamaz.

Nasıl düzeltilir?

• Güneşe çıkmadan 15–20 dakika önce sürün. Bu süre özellikle kimyasal filtreli ürünlerin ciltte eşit dağılması ve yerleşmesi için önemlidir.

• Doğru sıra: temizlik, serum, nemlendirici, güneş kremi ve ardından makyaj. Güneş kremi bakım rutininin son adımıdır.

• Karıştırmayın: Güneş kremini nemlendiriciye veya fondötene karıştırmak onu seyreltir ve film yapısını bozar.

• Katmanlar arasında bekleyin: Nemlendiriciden sonra 1–2 dakika, güneş kreminden sonra makyajdan önce 2–3 dakika bekleyin.

• Ovalamayın: Makyajı güneş kreminin üzerine tamponlayarak uygulayın; sert sürme hareketleri güneş kremini yerinden oynatır.

Uygulamanın ayrıntıları için güneş kremi nasıl uygulanmalı ve makyaj altına güneş kremi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hata 6: Ürünü yalnızca SPF değerine bakarak seçmek

SPF değeri yalnızca UVB'ye karşı korumayı gösterir. Kırışıklık, sarkma ve kalıcı lekelerin başlıca nedeni olan UVA'ya karşı korumayı ayrıca kontrol etmek gerekir. Bunun yanında doku, cilt tipine uygunluk ve kullanım koşulları da en az SPF kadar önemlidir: Cildinizde rahatsızlık veren bir güneş kremini her gün yeterli miktarda kullanmanız mümkün değildir.

Nasıl düzeltilir?

• UVA korumasına bakın: Çember içindeki UVA logosu, PA++++ ibaresi ya da "geniş spektrum" ifadesi. Ayrıntılar geniş spektrumlu güneş koruyucu ve SPF 50 PA++++ ne demek yazılarımızda.

• Cilt tipinize uygun doku seçin: Yağlı ciltler için mat bitişli, gözenek tıkamayan SPF 50+, kuru ciltler için nemlendirici formüller, hassas ciltler için mineral filtreli ya da yatıştırıcı içerikli ürünler. Güneş kremi cildinizi parlatıyorsa bu yazımıza, sivilce yapacağından endişe ediyorsanız bu yazımıza göz atabilirsiniz.

• İhtiyaca göre seçin: Leke eğilimi varsa leke karşıtı SPF 50+, makyajsız günlerde ton eşitleme istiyorsanız pembe ton eşitleyici SPF 50+. Seçim ölçütlerini güneş kremi seçerken aktif içerikler rehberimizde topladık.

• Suya dayanıklılık: Plaj, havuz ve spor için "suya dayanıklı" ibaresini arayın.

• Makyajdaki SPF'e güvenmeyin: SPF içeren fondöten ve pudralar, yeterli koruma sağlayacak miktarda sürülmez. SPF değerleri de toplanmaz; SPF 15 fondöten ve SPF 30 nemlendirici toplamda SPF 45 etmez. Ayrıntılar makyajda SPF'li ürünler yazımızda.

Hata 7: Güneş kremine güvenip güneşte daha uzun kalmak

Güneş kremi sürmüş olmanın verdiği güven duygusu, bazı kişilerin güneşte çok daha uzun süre kalmasına yol açar. Randomize bir çalışmada, daha yüksek SPF'li ürün kullanan katılımcıların güneşte daha uzun süre kaldığı gösterilmiştir3. Bu da güneş kreminin sağladığı avantajın bir kısmını ortadan kaldırır. Hiçbir güneş kremi UV ışınlarını yüzde yüz durdurmaz.

Nasıl düzeltilir?

• Güneş kremini güneşte kalma süresini uzatmanın değil, kaçınılmaz maruziyeti azaltmanın aracı olarak görün.

• UV'nin en yoğun olduğu yaklaşık 11.00–16.00 saatleri arasında mümkün olduğunca gölgede kalın.

• Güneş kremini geniş kenarlı şapka, UV korumalı güneş gözlüğü ve sık dokulu giysilerle birlikte kullanın.

• Cildinizde kızarıklık başladığında güneş kremine rağmen gölgeye geçin; kızarıklık hasarın işaretidir.

Güneşten korunmanın cilt kanseri riskiyle ilişkisini güneşten korunma ve cilt kanseri yazımızda ele aldık.

Diğer sık yapılan hatalar

Güneşte uzun kalınan günlerin ardından güneş sonrası nemlendirici sprey cildi yatıştırır. Güneş sonrası bakımın ayrıntıları için güneş sonrası bakım rehberimize göz atabilirsiniz.

Doğru güneş kremi kullanımı için kontrol listesi

1. Cilt tipime uygun, geniş spektrumlu ve en az SPF 30, tercihen SPF 50+ bir ürün seçtim.

2. Her sabah, bakım rutinimin son adımı olarak sürüyorum.

3. Yüz ve boyun için yaklaşık yarım çay kaşığı kullanıyorum.

4. Kulaklarımı, boynumu, göz çevremi, el ve ayak üstlerimi unutmuyorum.

5. Dışarıdayken en geç 2 saatte bir, yüzme ve terlemeden sonra hemen yeniliyorum.

6. Güneşe çıkmadan 15–20 dakika önce sürüyorum.

7. Öğle saatlerinde gölgeyi, şapkayı ve güneş gözlüğünü ihmal etmiyorum.

8. Ürünümün son kullanma tarihini ve saklama koşullarını kontrol ediyorum.

Güneş koruması diğer cilt bakım hatalarıyla birlikte ele alındığında cilt bakımında en çok yapılan hatalar yazımız da faydalı olabilir. Güneş kreminin uzun vadede cilt yaşlanması üzerindeki etkisini ise güneş kremi ve anti-aging etkisi yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Güneş kremi sürdüm ama yine de yandım. Neden?

En sık nedenler yetersiz miktar, tazelememek, suya girdikten veya terledikten sonra yenilememek ve bazı bölgelerin atlanmasıdır. Güneşte çok uzun kalmak da yanığa yol açabilir; hiçbir güneş kremi UV'yi tamamen durdurmaz.

Güneş kremi gözümü yakıyor, kullanmayı bırakmalı mıyım?

Hayır. Göz çevresinde mineral filtreli ya da göz çevresi için test edilmiş formüller tercih edin, alına çok yakın sürmeyin ve terleme sırasında gözlere akmasını önlemek için bir bant veya şapka kullanın.

Hassas cildim güneş kremine tepki veriyor, ne yapmalıyım?

Parfümsüz, mineral filtreli ya da yeni nesil filtrelerle formüle edilmiş hassas cilt ürünlerini deneyin ve yeni ürünü önce küçük bir alanda test edin. Kaşıntılı döküntü, kabarcık veya güneşle belirgin şekilde artan kızarıklık varsa bir dermatoloğa başvurun. Ayrıntılar hassas ciltlerde güneş kremi ve güneş alerjisi yazılarımızda.

Güneş kremi bulutlu havada da gerekli mi?

Evet. UV ışınlarının büyük kısmı bulutlardan geçer; özellikle UVA ışınları yıl boyunca cilde ulaşır.

Güneş kremini gece de sürmeli miyim?

Hayır. Güneş kremi yalnızca gündüz gereklidir ve akşamları eksiksiz temizlenmelidir; gece cilt onarım ve nem odaklı ürünlere ihtiyaç duyar.

Kaynaklar

1. Petersen B, Wulf HC. Application of sunscreen – theory and reality. Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2014;30(2-3):96-101.

2. Pratt H, Hassanin K, Troughton LD, et al. UV imaging reveals facial areas that are prone to skin cancer are disproportionately missed during sunscreen application. PLoS One. 2017;12(10):e0185297.

3. Autier P, Doré JF, Négrier S, et al. Sunscreen use and duration of sun exposure: a double-blind, randomized trial. J Natl Cancer Inst. 1999;91(15):1304-1309.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez. Güneş sonrası kabarcık, yoğun kızarıklık, ateş ya da şekli değişen ben ve lekeler için bir hekime başvurunuz.