C Vitamini ve C Vitamini Serumunun Cilde Faydaları

Kısa cevap: C vitamini, cildi güneş ışınları ve hava kirliliğinin yol açtığı serbest radikal hasarına karşı koruyan güçlü bir antioksidandır. Aynı zamanda cildin sıkılığını sağlayan kolajenin üretiminde görev alır ve melanin oluşumunu yavaşlatır. Bu yüzden C vitamini serumu düzenli kullanıldığında cilde ışıltı kazandırır, lekelerin ve sivilce izlerinin görünümünü azaltır, ince çizgilerin daha az belirgin olmasına yardımcı olur. En çok çalışılan formu L-askorbik asittir; sodyum askorbil fosfat ve etil askorbik asit gibi türevleri ise daha dayanıklı ve daha nazik seçeneklerdir. C vitamini serumu genellikle sabahları, güneş kreminden önce kullanılır; güneş kreminin yerini tutmaz, onu tamamlar.

C vitamini, cilt bakımında en çok bilinen ve en çok çalışılan içeriklerden biri. Işıltı, leke, yaşlanma belirtileri ve güneş hasarı söz konusu olduğunda neredeyse her dermatoloğun önerdiği içerikler arasında yer alıyor. Ama C vitamini aynı zamanda en çok kafa karıştıran içeriklerden biri: Hangi türü daha iyi? Yüzde kaç olmalı? Neden rengi değişiyor? Niasinamidle birlikte kullanılır mı? Bu yazıda bu soruların hepsine cevap veriyoruz.

C vitamini ciltte ne işe yarar?

İnsan vücudu C vitaminini kendisi üretemez; besinlerle almak zorundadır. Sağlıklı ciltte yüksek miktarda C vitamini bulunur, ancak yaş ilerledikçe ve güneş, sigara, hava kirliliği gibi etkenlerle bu miktar azalır.1 Ağızdan alınan C vitamininin cilde ulaşan miktarı sınırlı olduğu için, cilde doğrudan uygulamak bu içerikten yararlanmanın en etkili yoludur.

C vitamini ciltte üç temel görev üstlenir:

• Antioksidan koruma: Güneşin UV ışınları ve hava kirliliği, ciltte serbest radikal denen zararlı moleküller oluşturur. Bu moleküller kolajeni yıpratır, lekelere ve erken yaşlanmaya yol açar. C vitamini serbest radikalleri etkisiz hâle getirir.

• Kolajen üretimi: C vitamini, kolajen sentezinde görev alan enzimlerin çalışması için gereklidir. Kolajen, cildin sıkı ve dolgun görünmesini sağlayan temel proteindir.

• Melanin oluşumunu yavaşlatma: C vitamini, melanin üretiminde görev alan tirozinaz enziminin etkisini azaltarak leke oluşumunu yavaşlatır.

C vitamini serumunun cilde 5 faydası

1. Güneş hasarına karşı ek koruma

C vitamini güneş kremi değildir; UV ışınlarını engellemez. Ama güneş kreminin yakalayamadığı ışınların ciltte yol açtığı serbest radikal hasarını azaltır. Özellikle E vitamini ve ferulik asitle birlikte kullanıldığında, cildin UV hasarına karşı korunmasının belirgin şekilde arttığı gösterilmiştir.2 Bu yüzden sabah rutininde güneş kreminin altına sürülen bir C vitamini serumu, güneş korumasını güçlendiren ikinci bir savunma hattıdır.

2. Işıltı ve canlı görünüm

Düzenli C vitamini kullanan kişilerin çoğunun ilk fark ettiği değişiklik, cildin daha aydınlık ve canlı görünmesidir. Bu, hem antioksidan etkiden hem de cilt tonunun daha eşit hâle gelmesinden kaynaklanır.

3. Leke ve sivilce izlerinin açılması

Melanin oluşumunu yavaşlattığı için C vitamini güneş lekelerinin, yaşlılık lekelerinin ve sivilce sonrası kahverengi izlerin zamanla açılmasına yardım eder. Tek başına en güçlü leke karşıtı içerik değildir; ama alfa arbutin, niasinamid ve traneksamik asitle birlikte kullanıldığında etkisi artar. Leke tedavisindeki diğer içerikleri leke ve ton eşitleme yazımızda anlattık.

4. İnce çizgilerin görünümünde azalma

Güneşle yaşlanmış ciltlerde yapılan çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmada, altı ay boyunca C vitamini kullanan gruptaki kişilerin cildinde kırışıklıkların ve pürüzlülüğün azaldığı, cilt yapısının iyileştiği gösterildi.3 Etki yavaş ortaya çıkar ve düzenli kullanım gerektirir.

5. Sivilceye yatkın ciltlere destek

C vitamininin bazı türevleri, özellikle sodyum askorbil fosfat, sivilceye yatkın ciltlerde iltihabı azaltmaya ve sivilce oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir.4 Sivilce sonrası lekeleri de hedeflediği için akne bakımında iyi bir yardımcıdır. Adım adım bir akne planı için akne protokolü yazımıza göz atabilirsiniz.

C vitamini türleri: Hangisi size uygun?

C vitamini, cilt bakımında farklı formlarda kullanılır. Bu formlar etkinlik, dayanıklılık ve cilt tarafından tolere edilme açısından farklılık gösterir.

Türevler hakkında dürüst bir not: L-askorbik asit, etkisi en iyi kanıtlanmış formdur. Türevler daha dayanıklı ve daha rahat tolere edilir, ama ciltte C vitaminine ne kadar verimli dönüştükleri üzerine yapılan çalışmalar daha sınırlıdır. Pratikte en iyi C vitamini, cildinizin rahatça tolere ettiği ve düzenli olarak kullanabildiğiniz C vitaminidir.

Yüzde kaç olmalı?

L-askorbik asit için genellikle %10–20 arası oranlar kullanılır. %20'nin üzerindeki oranlar ek fayda sağlamaz, tahriş riskini artırır.5 Türevlerde ise etkili oranlar türe göre değişir; bu yüzden farklı türlerin yüzdelerini doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir. C vitaminine yeni başlıyorsanız düşük oranlı ya da türev içeren bir ürünle başlamak en güvenli yoldur.

C vitamini serumu nasıl kullanılır?

1. Sabah kullanın. C vitamininin antioksidan koruması, gün boyu güneş ve kirliliğe maruz kalan cilt için en çok sabah işe yarar.

2. Temizlikten sonra, nemlendiriciden önce sürün. Sıra: temizleyici → tonik (isteğe bağlı) → C vitamini serumu → nemlendirici → güneş kremi.

3. 2–4 damla yeterli. Yüz ve boyna hafifçe bastırarak uygulayın.

4. Güneş kremini asla atlamayın. C vitamini güneş kreminin yerini tutmaz; ikisi birlikte en güçlü korumayı sağlar.

5. Hassas cildiniz varsa yavaş başlayın. İlk iki hafta gün aşırı kullanın, cildiniz alıştıkça her güne geçin.

Serum seçimi ve serumların rutindeki yeri hakkında daha fazla bilgi için cilt bakım serumu yazımıza göz atabilirsiniz.

C vitamini hangi içeriklerle birlikte kullanılır?

E vitamini ve ferulik asit: C vitaminini hem daha dayanıklı hem daha etkili hâle getirir. Bu üçlü, en iyi bilinen antioksidan kombinasyonlardan biridir.2

Niasinamid: Uzun süre C vitamini ile niasinamidin birlikte kullanılmaması gerektiği söylendi. Bu endişe, günümüz formülleriyle ilgisi olmayan eski ve farklı koşullarda yapılmış deneylere dayanıyor. İkisi aynı rutinde güvenle kullanılabilir.

Retinol, AHA ve BHA: Birlikte kullanılabilir ama aynı anda sürmek hassasiyeti artırabilir. En sorunsuz yöntem C vitaminini sabah, retinolü ya da asidi akşam kullanmaktır.

Benzoil peroksit: C vitaminini oksitleyebileceği için aynı anda kullanmayın.

C vitamini serumu neden kararır?

C vitamini, özellikle L-askorbik asit, havayla, ışıkla ve ısıyla temas ettikçe oksitlenir. Oksitlenen serumun rengi şeffaf ya da açık sarıdan önce koyu sarıya, sonra turuncu ve kahverengiye döner. Koyulaşan bir serum etkisini büyük ölçüde kaybetmiştir ve cildinizde hafif turuncu bir iz bırakabilir; bu durumda serumu kullanmayı bırakın.

Serumunuzu korumak için:

• Kapağını her kullanımdan sonra sıkıca kapatın.

• Güneş almayan, serin bir yerde saklayın; banyodaki sıcak ve nemli ortam uygun değildir.

• Opak ya da koyu renkli, mümkünse hava almayan ambalajları tercih edin.

• Açtıktan sonra birkaç ay içinde bitirmeye çalışın.

Toz formdaki C vitamini ürünleri ise suyla karıştırılana kadar aktif hâle geçmediği için çok daha dayanıklıdır.

Maruderm'de C vitamini

Serum: Maruderm %10 Sodium Ascorbyl Phosphate C Vitamini Serumu, C vitamininin nazik ve dayanıklı bir türevi olan SAP'ı peptitlerle birlikte sunar. Hassas ve akneye yatkın ciltler için de uygun bir başlangıçtır.

Temizlik: C Vitamini Yüz Yıkama Jeli, etil askorbik asit ve SAP içerir; rutinin ilk adımında ışıltıyı destekler.

Tonik ped: %3 L-Ascorbic Acid + %1 Tranexamic Acid + %0.5 Ferulic Acid Tonik Ped, L-askorbik asidi ferulik asit ve leke karşıtı traneksamik asitle bir araya getirir.

Haftalık bakım: Aydınlatıcı Meyve Enzim Toz Peeling, %3 C vitamini, %0,5 ferulik asit ve %0,2 kojik asidi toz formda sunar.

Güneş koruması: SPF 50+ C Vitamini Güneş Kremi, sabah rutininin son adımında hem koruma hem ışıltı sağlar.

Vücut: Vitamin C Aydınlatıcı Vücut Kremi, C vitamini, alfa arbutin ve pirinç kepeği yağı içerir.

C vitamini, cildi yatıştıran centella ile de iyi bir ikili oluşturur; centella hakkında bilgi için centella asiatica yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

C vitamini serumu gece kullanılabilir mi?

Evet, gece de kullanılabilir. Ancak antioksidan korumadan en çok gündüz yararlanıldığı için sabah kullanımı önerilir. Akşam retinol ya da asit kullanıyorsanız C vitaminini sabaha bırakın.

C vitamini serumu hangi yaşta kullanılmaya başlanmalı?

Belirli bir yaş sınırı yoktur. Güneşe maruz kalan, lekeye yatkın ya da donuk bir cildi olan herkes 20'li yaşlardan itibaren C vitamini kullanabilir.

C vitamini serumu batıyor, normal mi?

Özellikle L-askorbik asitte hafif ve kısa süreli bir karıncalanma olağan olabilir. Batma uzun sürüyor, yanmaya dönüşüyor ya da kızarıklık bırakıyorsa daha düşük oranlı bir ürüne ya da SAP gibi daha nazik bir türeve geçin.

C vitamini serumu lekeleri ne zaman açar?

Işıltıdaki değişim birkaç haftada fark edilir. Lekelerin açılması için genellikle 8–12 hafta düzenli kullanım ve her gün güneş kremi gerekir.

Hamilelikte C vitamini serumu kullanılır mı?

Cilde uygulanan C vitamini genellikle güvenli kabul edilir ve hamilelikte sık görülen lekelenmede tercih edilen içerikler arasındadır. Yine de bu dönemde yeni bir ürüne başlamadan önce doktorunuza danışın.

C vitamini takviyesi almak serumun yerini tutar mı?

Hayır. Dengeli beslenmeyle yeterli C vitamini almak genel sağlık ve cilt için önemlidir. Ancak ağızdan alınan C vitamininin cilde ulaşan miktarı sınırlıdır; cilde doğrudan uygulanan C vitamini çok daha yüksek yoğunluğa ulaşır.6

Kaynaklar

1. Pullar JM, Carr AC, Vissers MCM. The roles of vitamin C in skin health. Nutrients. 2017;9(8):866.

2. Lin FH ve ark. Ferulic acid stabilizes a solution of vitamins C and E and doubles its photoprotection of skin. J Invest Dermatol. 2005;125(4):826-832.

3. Humbert PG ve ark. Topical ascorbic acid on photoaged skin. Clinical, topographical and ultrastructural evaluation: double-blind study vs. placebo. Exp Dermatol. 2003;12(3):237-244.

4. Klock J ve ark. Sodium ascorbyl phosphate shows in vitro and in vivo efficacy in the prevention and treatment of acne vulgaris. Int J Cosmet Sci. 2005;27(3):171-176.

5. Pinnell SR ve ark. Topical L-ascorbic acid: percutaneous absorption studies. Dermatol Surg. 2001;27(2):137-142.

6. Telang PS. Vitamin C in dermatology. Indian Dermatol Online J. 2013;4(2):143-146.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.